📚 KIỂM TOÁN CPA 2026 — Đề 2025 (lẻ) Câu 2: Doanh thu ghi sớm + quên dự phòng HTK, lợi nhuận "phồng" 11 tỷ đồng
Công ty Minh Hải, kiểm toán BCTC năm kết thúc 31/12/2024. KTV phát hiện 2 sai sót (đơn vị: triệu đồng):
1️⃣ Bán máy cơ khí cho Công ty ABC: giá bán 15.000, GTGT 10% = 1.500, giá vốn 10.500. Hợp đồng quy định quyền sở hữu và rủi ro chỉ chuyển khi ký biên bản nghiệm thu. Kế toán ghi doanh thu ngày 29/12/2024, nhưng biên bản nghiệm thu ký ngày 05/01/2025.
2️⃣ HTK 210.000, công ty không trích dự phòng: lô chậm luân chuyển 25.000, giá bán ước tính giảm 10%; lô hư hỏng 8.000, giá trị thanh lý chỉ còn 50%.
🔍 Lời giải từng bước:
Bước 1 — Doanh thu ghi sớm (VAS 14): điều kiện ghi nhận doanh thu chưa thỏa mãn tại 31/12/2024 → ghi thừa doanh thu 15.000, GTGT đầu ra thừa 1.500, phải thu thừa 16.500, giá vốn thừa 10.500 → lợi nhuận gộp thổi phồng 15.000 − 10.500 = 4.500. Hàng vẫn thuộc sở hữu công ty nên HTK thiếu 10.500.
Bước 2 — Thiếu dự phòng HTK (VAS 02): HTK ghi theo giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được (NRV). Lô chậm: 25.000 × 10% = 2.500. Lô hỏng: 8.000 × 50% = 4.000. Tổng dự phòng phải trích = 6.500 → lợi nhuận thổi phồng thêm 6.500. Lý do "hàng vẫn bán được năm 2025" không miễn trích lập — tiêu chí là NRV tại ngày khóa sổ.
Bước 3 — Tổng hợp: lợi nhuận trước thuế thổi phồng 4.500 + 6.500 = 11.000. HTK đúng = 210.000 + 10.500 − 6.500 = 214.000 → HTK ghi sổ thiếu ròng 4.000. Kiểm tra cân đối: tài sản thừa 12.500 = nợ thừa 1.500 + VCSH thừa 11.000 ✓
Bước 4 — Ý kiến kiểm toán (VSA 705): nếu sai sót trọng yếu nhưng chỉ giới hạn ở một số khoản mục → ý kiến ngoại trừ. Ý kiến trái ngược chỉ khi sai sót lan tỏa toàn bộ BCTC.
⚠️ Bẫy hay mắc: tính đúng dự phòng 6.500 nhưng quên hoàn nhập 10.500 hàng chưa chuyển quyền sở hữu vào HTK — kết luận HTK thừa 6.500 là sai, thực tế HTK thiếu ròng 4.000.
✍️ Tự kiểm tra: Nếu biên bản nghiệm thu được ký ngày 29/12/2024 (thay vì 05/01/2025) thì doanh thu 15.000 có được ghi nhận trong năm 2024 không? Vì sao?
💬 Đáp án và lời giải chi tiết: hỏi Trợ lý AI môn Kiểm toán trên trang Ôn thi CPA 2026 — hỏi đáp kiến thức, chấm bài tự luận, soạn bài tập theo chương.
Công ty Minh Hải, kiểm toán BCTC năm kết thúc 31/12/2024. KTV phát hiện 2 sai sót (đơn vị: triệu đồng):
1️⃣ Bán máy cơ khí cho Công ty ABC: giá bán 15.000, GTGT 10% = 1.500, giá vốn 10.500. Hợp đồng quy định quyền sở hữu và rủi ro chỉ chuyển khi ký biên bản nghiệm thu. Kế toán ghi doanh thu ngày 29/12/2024, nhưng biên bản nghiệm thu ký ngày 05/01/2025.
2️⃣ HTK 210.000, công ty không trích dự phòng: lô chậm luân chuyển 25.000, giá bán ước tính giảm 10%; lô hư hỏng 8.000, giá trị thanh lý chỉ còn 50%.
🔍 Lời giải từng bước:
Bước 1 — Doanh thu ghi sớm (VAS 14): điều kiện ghi nhận doanh thu chưa thỏa mãn tại 31/12/2024 → ghi thừa doanh thu 15.000, GTGT đầu ra thừa 1.500, phải thu thừa 16.500, giá vốn thừa 10.500 → lợi nhuận gộp thổi phồng 15.000 − 10.500 = 4.500. Hàng vẫn thuộc sở hữu công ty nên HTK thiếu 10.500.
Bước 2 — Thiếu dự phòng HTK (VAS 02): HTK ghi theo giá thấp hơn giữa giá gốc và giá trị thuần có thể thực hiện được (NRV). Lô chậm: 25.000 × 10% = 2.500. Lô hỏng: 8.000 × 50% = 4.000. Tổng dự phòng phải trích = 6.500 → lợi nhuận thổi phồng thêm 6.500. Lý do "hàng vẫn bán được năm 2025" không miễn trích lập — tiêu chí là NRV tại ngày khóa sổ.
Bước 3 — Tổng hợp: lợi nhuận trước thuế thổi phồng 4.500 + 6.500 = 11.000. HTK đúng = 210.000 + 10.500 − 6.500 = 214.000 → HTK ghi sổ thiếu ròng 4.000. Kiểm tra cân đối: tài sản thừa 12.500 = nợ thừa 1.500 + VCSH thừa 11.000 ✓
Bước 4 — Ý kiến kiểm toán (VSA 705): nếu sai sót trọng yếu nhưng chỉ giới hạn ở một số khoản mục → ý kiến ngoại trừ. Ý kiến trái ngược chỉ khi sai sót lan tỏa toàn bộ BCTC.
⚠️ Bẫy hay mắc: tính đúng dự phòng 6.500 nhưng quên hoàn nhập 10.500 hàng chưa chuyển quyền sở hữu vào HTK — kết luận HTK thừa 6.500 là sai, thực tế HTK thiếu ròng 4.000.
✍️ Tự kiểm tra: Nếu biên bản nghiệm thu được ký ngày 29/12/2024 (thay vì 05/01/2025) thì doanh thu 15.000 có được ghi nhận trong năm 2024 không? Vì sao?
💬 Đáp án và lời giải chi tiết: hỏi Trợ lý AI môn Kiểm toán trên trang Ôn thi CPA 2026 — hỏi đáp kiến thức, chấm bài tự luận, soạn bài tập theo chương.
